Światowy Dzień Gruźlicy
24 Marzec 2014
Reach the 3 million. Find. Treat. Cure TB

Główny Inspektorat Sanitarny Instytut Gruźlicy i Chorób Płuc
W 2014 roku Światowy Dzień Gruźlicy obchodzony jest pod hasłem:

Trzy miliony chorych na gruźlicę na świecie nie ma dostępu do systemu opieki medycznej. Wykryj. Lecz. Wylecz gruźlicę.



W 2012 roku, według szacunków Światowej Organizacji Zdrowia, na gruźlicę zachorowało 8,6 mln osób na świecie, w tym 2,9 mln kobiet i 0,5 mln dzieci. 38% wszystkich chorych stanowili mieszkańcy Indii i Chin. Najwyższe współczynniki zapadalności na gruźlicę występują nadal w Afryce subsaharyjskiej, gdzie duży odsetek populacji jest zakażony HIV. Zakażenie HIV zwiększa wielokrotnie ryzyko zachorowania na gruźlicę. U 450 000 chorych wykryto gruźlicę wielolekooporną, MDR-TB (multidrug resistant tuberculosis), wywołaną przez prątki oporne na izoniazyd i ryfampicynę - dwa najsilniejsze leki przeciwprątkowe. Ponad połowa chorych na MDR-TB to mieszkańcy Indii, Chin i Rosji. Trzy miliony chorych na gruźlicę na świecie nie miało dostępu do systemu opieki zdrowotnej i nie dostało właściwego leczenia. 1,3 mln osób zmarło z powodu gruźlicy.

W Polsce w 2012 roku zarejestrowano 7542 przypadków gruźlicy. Zapadalność na gruźlicę wszystkich postaci w 2012 roku wyniosła 19,6 i była niższa o 11,7% w porównaniu z rokiem 2011 (22,2) i o 26,0% w porównaniu z rokiem 2003 (26,5).

Zapadalność na gruźlicę w Polsce jest wciąż wyższa niż średnia w krajach Unii Europejskiej oraz w Norwegii i Islandii (współczynnik 13,5 na 100000 ludności- dane dla 2012 roku). W większości krajów UE zapadalność jest niższa (np. Islandia- 3,3 na 100 000; Niemcy- 5,2; Czechy- 5,8; Słowacja- 6,4; Hiszpania- 13,0). Kraje o najwyższej w Unii Europejskiej zapadalności na gruźlicę to: Rumunia (85,2 na 100 000); Litwa (59,2); Łotwa (48,6); Bułgaria (31,1); Portugalia (25,2) i Estonia (21,6).

7018 chorych w Polsce (93,0%) miało gruźlicę płuc, 524 - wyłącznie gruźlicę pozapłucną. Gruźlicze zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych i mózgu zarejestrowano w 9 przypadkach w kraju. Nie stwierdzono żadnego zachorowania na tę ciężką postać gruźlicy wśród dzieci; w grupie młodzieży zarejestrowano jeden przypadek.

W Polsce największa zapadalność na gruźlicę występuje w starszych grupach wieku. Mediana wieku zachorowania na gruźlicę mieściła się, jak w latach poprzednich, w przedziale 50-54 lata.

Zgłoszono 95 przypadków gruźlicy u dzieci do 14 roku życia (1,3% wszystkich zachorowań) i 166 zachorowań wśród młodzieży w wieku 15-19 lat.

Podobnie jak w latach poprzednich, w 2012 roku zapadalność na gruźlicę w grupie mężczyzn była wyższa niż u kobiet (27,4 vs 12,2). Rok 2012 był trzecim z rzędu rokiem, w którym zapadalność wśród mieszkańców miast była wyższa w porównaniu z ludnością wiejską (20,2 vs 18,6).

W Polsce od lat występują znaczne różnice w zapadalności na gruźlicę między województwami. Najwyższą w 2012 roku zarejestrowano w woj. lubelskim- 30,2, świętokrzyskim- 29,3 i łódzkim- 28,1; najniższą w woj. lubuskim- 10,6, wielkopolskim- 10,9 i zachodnio-pomorskim- 12,3.

Wśród chorych na gruźlicę było 48 cudzoziemców. W odróżnieniu od obywateli polskich chorych na gruźlicę były to osoby młode, w wieku od 20 do 44 lat. Przypadki gruźlicy u cudzoziemców stanowiły jedynie 0,6% wszystkich zachorowań, co różni Polskę od wielu krajów UE; np. w Szwecji i Norwegii imigranci stanowili w 2012 roku 85% przypadków.

W Polsce mało jest gruźlicy wywołanej przez prątki oporne na leki. Wśród chorych zarejestrowanych w 2012 roku było 31 przypadków gruźlicy wielolekoopornej (MDR-TB) i 155 z opornością wyłącznie na izoniazyd. Chorzy ci stanowili odpowiednio 0,7% i 3,4% przypadków potwierdzonych bakteriologicznie ze znanymi wynikami lekowrażliwości (znane u 90,7% chorych z dodatnimi wynikami posiewów). W krajach Unii Europejskiej MDR-TB stanowiła średnio 5%.

W 2011 roku gruźlica była przyczyną zgonu 640 osób. Umieralność z powodu gruźlicy w uprzemysłowionych krajach europejskich jest niższa niż 1 na 100 000; w Polsce nadal wyższa-1,7.

Maria Korzeniewska- Koseła
Zakład Epidemiologii i Organizacji Walki z Gruźlicą
Instytut Gruźlicy i Chorób Płuc

Instytut Gruźlicy i Chorób Płuc w Warszawie organizuje, pod honorowym patronatem Głównego Inspektora Sanitarnego, konferencję prasową z okazji Światowego Dnia Gruźlicy. Konferencja odbędzie się 19 marca (środa) 2014 roku o godzinie 11:00 w siedzibie Instytutu (ul. Płocka 26, sala wykładowa WHO)