Światowy Dzień Gruźlicy
24 Marzec 2013

Główny Inspektorat Sanitarny Instytut Gruźlicy i Chorób Płuc
W tym roku Dzień ten jest obchodzony pod hasłem:

Uchroń mnie przed gruźlicą- Stop TB in my life time



W 2011 roku, według szacunków Światowej Organizacji Zdrowia, 8,7 mln osób na świecie zachorowało na gruźlicę, co oznacza 125 zachorowań na 100 000 ludności. Ponad połowa wszystkich chorych- 59%- to mieszkańcy Azji. Najwyższe współczynniki zapadalności na gruźlicę występują w Afryce subsaharyjskiej, gdzie duży odsetek populacji jest zakażony HIV. Zakażenie HIV zwiększa wielokrotnie ryzyko zachorowania na gruźlicę. Gruźlica była przyczyną śmierci 1,4 mln chorych. 310 000 osób na świecie zachorowało na gruźlicę wielolekooporną, MDR-TB (multidrug resistant tuberculosis), wywołaną przez prątki oporne jednocześnie na dwa najważniejsze leki przeciwprątkowe tzn. na izoniazyd i ryfampicynę. Większość chorych na MDR-TB to mieszkańcy Chin, Indii, Rosji, Pakistanu i Republiki Południowej Afryki. W 84 krajach odnotowano już przypadki XDR-TB czyli gruźlicy wielolekoopornej z dodatkową opornością na kolejne ważne leki przeciwprątkowe, jakimi są fluorochinolony i leki podawane we wstrzyknięciach (amikacyna, kanamycyna, kapreomycyna).

W Polsce w 2011 roku zarejestrowano 8478 przypadków gruźlicy. Współczynnik zapadalności wyniósł 22,2/100 000 ludności. Zapadalność na gruźlicę w Polsce jest wciąż wyższa niż średnia w krajach Unii Europejskiej oraz w Norwegii i Islandii (współczynnik 14,2 na 100000 ludności- dane dla 2011 roku). W większości krajów UE zapadalność jest niska (np. Niemcy- współczynnik 5,3 na 100 000; Czechy- 5,7; Słowacja 7,3). Zapadalność na gruźlicę wyższą niż w naszym kraju mają: Portugalia (23,9), Estonia (25,4), Bułgaria (32,1), Łotwa (39,7), Litwa (58,7) i Rumunia (89,7).

W 2011 roku, podobnie jak w latach poprzednich, zapadalność na gruźlicę w Polsce wzrastała wraz z wiekiem: od 1,5 na 100 000 wśród dzieci do 14 roku życia do 41,9 na 100 000 wśród osób w wieku 65 lat i starszych. Gruźlicę rozpoznano u 111 dzieci. Średni wiek chorego na gruźlicę mieszkańca Polski wynosił 53,3 lat. W 2011 roku, jak w latach wcześniejszych, zapadalność na gruźlicę mężczyzn była wyższa niż kobiet. Mężczyźni stanowili 67,4% chorych. Zapadalność na gruźlicę w miastach była wyższa niż na wsi, co jest w Polsce nowym zjawiskiem, obserwowanym dopiero od dwóch lat. Wśród chorych było 38 cudzoziemców (0,6% zgłoszonych przypadków). Warto dodać, że w Szwecji i Norwegii blisko 90% wszystkich chorych na gruźlicę to imigranci. Zachorowania na gruźlicę u osób zakażonych HIV były w naszym kraju nieliczne. Odsetek chorych na MDR-TB (0,8% chorych ze znanym wynikiem lekowrażliwości) był w Polsce niższy niż w całej Unii Europejskiej (5%); na Litwie, Łotwie i w Estonii od 11 do 23% nowych przypadków gruźlicy płuc to MDR-TB.

W 2010 roku gruźlica była przyczyną zgonu 575 osób w Polsce. Współczynnik umieralności - 1,5 na 100 000 ludności - był niższy niż w roku 2009 (2,0/100 000). Zgony z powodu gruźlicy stanowiły 0,2% ogółu zgonów w naszym kraju i 20,5% zgonów z powodu chorób zakaźnych i pasożytniczych.

Świat czeka na nowe leki przeciwprątkowe, by skutecznie leczyć chorych na MDR-TB i XDR-TB. Nadzieję na poprawę sytuacji epidemiologicznej gruźlicy dają nowe szczepionki, które być może zastąpią szczepionkę BCG lub też wzmocnią jej działanie. Już dwanaście szczepionek weszło w fazę badań klinicznych. Mimo postępu w walce z chorobą ciągle w mocy pozostaje zawołanie- "uchroń mnie przed gruźlicą".

Maria Korzeniewska- Koseła
Zakład Epidemiologii i Organizacji Walki z Gruźlicą
Instytut Gruźlicy i Chorób Płuc

Instytut Gruźlicy i Chorób Płuc w Warszawie organizuje, pod honorowym patronatem Głównego Inspektora Sanitarnego, konferencję prasową z okazji Światowego Dnia Gruźlicy. Konferencja odbędzie się 21 marca (czwartek) 2011 roku o godzinie 11:00 w siedzibie Instytutu (ul. Płocka 26, sala wykładowa WHO)

Zapadalność na gruźlicę na świecie w 2011 roku- dane WHO
Uchroń mnie przed gruźlicą - Stop TB in my life time