[6] Funkcjonowanie psycho-społeczne

[6.1]Pomoc w przyjmowaniu odpowiedzialności za siebie (przygotowanie do życia z chorobą) (*)

Przygotowanie chorego do samoopieki i samopielęgnowania to jedna z ważniejszych procedur postępowania pielęgniarskiego. Wymaga ono ogromnej wiedzy profesjonalnej od pielęgniarki i umiejętnego motywowania chorego do radzenia sobie w sytuacji choroby.

Czynności:

Literatura:

1. Kawczyńska - Butrym Z.: Wsparcie osób zdrowych i chorych. CDNŚSz. Warszawa 1994.

2. Kawczyńska - Butrym Z. Podstawy pielęgniarstwa rodzinnego. WL PZWL. Warszawa 1995.

3. Kawczyńska - Butrym Z.: Diagnoza pielęgniarska. WZ PZWL . Warszawa 1999.

4. Kawczyńska - Butrym Z.: Rodzina - Zdrowie - Choroba. Koncepcja i praktyka pielęgniarstwa rodzinnego. Wyd. Czelej. Lublin 2001.

5. Kirschnick O.: Pielęgniarstwo. Wyd. Medyczne Urban & Partner. Wrocław 2001.

6. Zachradniczek K. (red): Wprowadzenie do pielęgniarstwa PZWL 1998.

[6.2]Ćwiczenie zachowań asertywnych (*)

Ćwiczenie zachowań asertywnych sprowadza się do kształtowania zachowań pozwalających otwarcie wyrażać własne opinie i skutecznie bronić własnych praw, bez odmawiania ich innym/Hamer (1998), Gillan (1998). Jest więc ćwiczeniem którego zasadniczym celem jest nauczenie osoby objętej opieką uczciwego, stanowczego, bezpośredniego wyrażania wobec innych osób swoich uczuć, postaw, opinii, praw i pragnień w sposób respektujący uczucia, postawy, opinie, prawa i pragnienia innej osoby (Król - Fiejawska 1993).

Czynności:

Literatura:

1. Cloud H: Townsend J: Sztuka mówienia nie. Świat Książki. Warszawa 1997.

2. Formański J: Psychologia. WL PZWL 1998.

3. Gillen T: Asertywność Petit. Warszawa 1998.

4. Hamer H: Rozwój przez wprowadzenie zmian. CEM. Warszawa 1998.

5. Hamer J., Wołoszyn J., Hamer K: Techniki skutecznego działania. Format AB. Warszawa 1998.

6. Król - Fijewska M.: Trening asertywności PTP Warszawa 1992.

7. Monsfeld P.: Jak być asertywnym. Naucz się mówić "nie". Zysk i s-ka. Poznań 1995.

8. Poznańska S: Komunikowanie się w relacjach pielęgniarka - pacjent w: Wprowadzenie do pielegniarstwa red. K. Zahradniczek PZWL Warszawa 1996.

9. Rees S., Graham R., Bądź sobą- trening asertywności KiW Warszawa 1993.

10. Tawnend A.: Jak doskonalić asertywność Zyski i S-ka Poznań 1996.

[6.3]Pomoc w odchodzeniu od nałogu palenia (*)

Właściwe umotywowanie pacjenta do zaprzestania palenia tytoniu to jeden z najistotniejszych elementów uniezależnienia się pacjenta od nikotyny i zmiany jego postawy wobec palenia tytoniu. Równocześnie pomagając pacjentowi w odchodzeniu od nałogu palenia papierosów należy pamiętać, że jego motywacja do zerwania z nałogiem będzie się zmieniać w zależności od etapu na którym będzie się znajdować w drodze do całkowitego rzucenia palenia.

Czynności:

Źródło: Zakład Epidemiologii i Promocji Nowotworów Centrum Onkologii. ul. Roentgena 5 02-781 Warszawa

Literatura:

1. Kroner S. E., Graham K. E.: Jak najszybciej i najprościej pomóc pacjentom, którzy chcą rzucić palenie? Medycyna po dyplomie 1. 1992(97. 107).

2. Poradnik: Pielęgniarki - pomóżcie swoim pacjentom rzucić palenie. CMDNiŚSzM. Warszawa 1992.

3. Sztembis B.: Postępowanie pielęgniarki środowiskowej w profilaktyce i wczesnym wykrywaniu chorób układu krążenia. Kalendarz Magazyn Pielęgniarki i Położnej. Wyd. Czelej. 2001.

4. Zatoński W.: Prof. W. Zatoński radzi jak rzucić palenie. Fundacja Promocja Zdrowia. Warszawa 1997.

5. Zatoński W., Radzikowska M., Przewoźniak K.: Poradnik dla osób zapewniających pomoc i wsparcie. Centrum Onkologii Warszawa. 1997.

6. Zatoński W., Przewoźniak K (red): Palenie tytoniu w Polsce: postawy, następstwa zdrowotne i profilaktyka. Centrum Onkologii - Instytut. Warszawa 1996.

[6.4]Pomoc w odchodzeniu od nałogu picia alkoholu

[6.5]Terapia środowiskowa

[6.6]Pomoc pacjentowi w komunikowaniu się z otoczeniem (*)

Prawidłowe komunikowanie - porozumiewanie się pacjenta z otoczeniem jest umiejętnością szczególnie pożądaną w procesie jego pielęgnowania. Jest gwarancją dobrej współpracy pacjenta z pielęgniarką i wszystkimi innymi osobami z otoczenia w procesie jego diagnozowania, leczenia, pielęgnowania, rehabilitacji, przygotowywania do samoopieki i dobrego funkcjonowania w społeczności. Jest także gwarancją uniknięcia nieporozumień.

Czynności:

Literatura:

1. Bierach A. J.: Sztuka czytania z twarzy. Poznanie człowieka na pierwszy rzut oka. Luna. Warszawa 1992.

2. Bobryk J.: Jak tworzyć rozmawiając. Skuteczność rozmowy. WNPWN Warszawa 1995.

3. Cooper P.: Sprawne porozumiewanie się. Wydawnictwo CODN Warszawa 1994.

4. Eicher J.: Sztuka komunikowania się. Ravi Łódź 1995.

5. Formański J.: Psychologia WLPZWL Warszawa 1998

6. Garczyński S.: Rozmawiać? Tak. Ale jak? WSiP. Warszawa 1993.

7. Hamer H.: Rozwój przez wprowadzenie zmian. CEM. Warszawa 1998

8. Hamlin S.: Jak mówić żeby nas słuchali PETiT. Warszawa 1994.

9. Marciszewski W: Sztuka dyskutowania. Aleph. Warszawa 1994.

10. Nęcki Z.: Komunikowanie interpersonalne Zakład Narodowy im. Oszolińskich. Wrocław - Warszawa- Kraków 1992.

11. Pease A.: Język ciała. Jak czytać myśli ludzi z ich gestów. Gemini. Kraków 1993.

12. Spence G.: Jak skutecznie przekonywać. Rebis. Poznań 1998.

[6.7]Pomoc pacjentowi w sytuacjach kryzysowych (*)

Pomoc pielęgniarska udzielana osobie w sytuacji kryzysowej, którą cechuje: duże napięcie emocjonalne, uczucie przerażenia, obawa przed utratą kontroli, poczucie bezradności, braku nadziei, często "syndrom opuszczonych rąk", dezorganizacja zachowania - jest działaniem zmierzającym do odzyskania przez nią zdolności do samodzielnego rozwiązywania problemów.

Czynności:

Literatura:

1. Badura - Madej W. (red) Wybrane zagadnienia interwencji kryzysowej. Interart. Kraków 1996.

2. Sęk H.: Społeczna psychologia kliniczna. WN PWN. Warszawa 1998.

3. Strelan J.: Psychologia podręcznika akademicki. Gdańskie Wydawnictwo. Gdańsk 2000

[6.8]Organizacja systemu wsparcia środowiskowego (*)

Istotne znaczenie w pielęgnowaniu chorego i wspieraniu jego rodziny odgrywają instytucje, organizacje, stowarzyszenia, fundacje, grupy samopomocy, wolontariusze i inne osoby działające w środowisku lokalnym, których celem jest udzielenie wsparcia duchowego, moralnego, socjalnego, prawnego i innego profesjonalnego pacjentowi/rodzinie.

Czynności:

Literatura:

1. Kawczyńska - Butrym Z.: Wsparcie społeczne w zdrowiu i chorobie. CMDNŚSzM. Warszawa 1994.

2. Otrębski W. (red): System wsparcia aktywności zawodowej osób niepełnosprawnych Fundacja. Między nami. Lublin 1999.

3. Strelau J. (red): Psychologia. Wyd. Psychologiczne. Gdańsk 2000.

4. Taranowicz I., Majchrowska A., Kawczyńska - Butrym Z.: Elementy socjologii dla pielęgniarek. Wyd. Czelej. Lublin 2000.

5. Tobiasz - Adamczyk B., Szafraniec K., Bajka J.: Zachowanie w chorobie. CMUJ. Kraków 1999.

[6.9]Terapia relaksacyjna (*)

Napięcie emocjonalne, stres towarzyszący pacjentom w związku z chorobą może doprowadzić do wielu zaburzeń psychosomatycznych. Celem niedopuszczenia do zaburzeń i zadbania o komfort psychiczny pacjenta pielęgniarka powinna nauczyć go stosowania prostych technik skutecznej relaksacji.

Czynności:

Literatura:

1. Hamer H.: Rozwój przez wprowadzanie zmian. CEM. Warszawa 1998.

2. Krist A.: Jak przezwyciężyć stres- o sposobach odpoczynku i pozytywnym podejściu do życia. Świat Książki. Delta. Warszawa 1998.

3. Siek S.: Rozwój potrzeb psychicznych, mechanizmów obronnych i obrazu siebie. KAW. Warszawa 1984.

4. Niekrosow W.: Zawsze w dobrym nastroju. PZWL. Warszawa 1989.

[6.10] Modyfikacja zachowań zdrowotnych pacjenta (*)

Zachowania zdrowotne powstają w toku socjalizacji, w toku naśladowania i modelowania. Należą do nich także zachowania dotyczące odpowiedzialności za własne zdrowie jak i dbałości o zasady zdrowotne środowiska. Modyfikacja zachowań pacjentów reprezentujących zachowania antyzdrowotne na dotyczyć osób zdrowych, zagrożonych chorobą, jak i doświadczających choroby.

Czynności:

Literatura:

1. Baranowski K.: Jak zachować zdrowie; środowisko i profilaktyka. IWZZ. Warszawa. 1991.

2. Carroll S., Smith T.: Jak żyć zdrowo poradnik dla całej rodziny. MUZA. Warszawa 1993.

3. Charańska E.: Zarys wybranych problemów edukacji zdrowotnej. CEM. Warszawa 1997.

4. Cialdini R.: Wywieranie wpływu na ludzi. Teoria i Praktyka. Gdańsk 1999.

5. Fitkar A.: Zachowania i postawy wobec zdrowia i choroby. PWN. Warszawa 1983.

6. Gniazdowski A (red) Zachowania zdrowotne. Inst. Med. Pracy. Łódź 1990.

7. Hamer H.: Rozwój przez wprowadzenie zmian. CEM. Warszawa 1998.

8. Pike S., Forster D.: Promocja Zdrowia dla wszystkich. Wyd. Czelej. Lublin 1998.

9. Sztembis B.: Standardy postępowania pielęgniarki środowiskowej w profilaktyce i wczesnym wykrywaniu chorób układu krążenia. Chełm. NFOZ 1994.

[6.11] Zmniejszanie uczucia lęku (*)

Lęk występujący u pacjentów - w odróżnieniu od strachu - pojawia się przy braku jawnego zagrożenia. Człowiek odczuwa go jako niemiły nastrój, jako rezultat działania wielu czynników zewnętrznych i wewnętrznych. Wywołuje wiele zaburzeń somatycznych jak też w zachowaniu pacjenta. Uczucia lękowe i stan lęku może występować zarówno w warunkach prawidłowych, jak i psychopatologicznych. Jego rozpoznanie i łagodzenie skutków poprzez zmniejszenie uczucia lęku pozostaje także w gestii pielęgniarki.

Czynności:

Literatura:

1. Aleksandrowicz S.: Psychologia medyczna PZWL 1996.

2. Formański J.: Psychologia. PZWL Warszawa 1998.

3. Grzesiuk L, Ttryjarska B.: Jak pomagać sobie, rodzinie i innym. PWN. Warszawa 1995.

4. Huber A., Karasek - Kreutzinger B. Jobin - Hawald U.: Kompedium Pielęgniarstwa PZWL. Warszawa 1995.

5. Strelau J. (red) Psychologia - podręcznik akademicki. Wyd. Psychologiczne. Gdańsk 2000.

6. Siek S.: Rozwój potrzeb psychicznych, mechanizmów obronnych i obrazu siebie. KAW. Warszawa 1994.

7. Sęk H.: Społeczna psychologia kliniczna PWN Warszawa 1998.

8. Rozenhan D. L., Seligman M: Psychopatologia PTP. Warszawa 1994.

[6.12] Psychoterapia podtrzymująca (*)

Liczba i rozmaitość ludzkich problemów z którymi w codziennej pracy spotykają się pielęgniarki wymagają od nich podejmowania oddziaływań psychoterapeutycznych.

Czynności:

Literatura:

1. Aleksandrowicz J.: Psychoterapia medyczna PZWL Warszawa 1974.

2. Formański J.: Psychologia WL PZWL. Warszawa. 1998.

3. Jugowar B., Skommer M.: Rola Grup Balinta w usprawnieniu interakcji pielęgniarka - pacjent. Wołowicka L. (red) Wybrane zagadnienia pielęgniarstwa. Poznań 1996.

4. Kokoszka A., Drozdowski P.: Wprowadzenie do psychoterapii. Wyd. AM Kraków 1993.

5. Motyka M.: Psychologia we współczesnym pielęgniarstwie "Pielęgniarka i Położna" 1993 Nr 12.

6. Motyka M., Sajolak H.: Pielęgnowanie i psychoterapia. Pielęgniarka i Położna 1993 Nr 2-3.

[6.13] Pomoc w zwalczaniu poczucia winy

[6.14] Pomoc pacjentowi w radzeniu sobie ze stresem (*)

Stres towarzyszący pacjentowi jest często określany przez niego jako nieprzyjemny stan objawiający się specyficznymi dla pacjenta objawami, które w wypadku dłuższego występowania mogą doprowadzić do zaburzeń psychosomatycznych a nawet depresji. Proces radzenia sobie ze stresem ma na celu opanowanie przez pacjenta zewnętrznych i wewnętrznych wymagań ocenianych przez niego jako obciążające go. Wobec powyższego pomoc pielęgniarki musi dotyczyć wskazywania możliwości podejmowania przez pacjenta różnego rodzaju celowych wysiłków w wyniku określonej sytuacji prowadzących do wyeliminowania lub przynajmniej ograniczenia skutków stresu.

Czynności:

Literatura:

1. Barański J., Waszyński B., Steciwka A.: Komunikowanie się lekarza z pacjentem. Wyd. Astrum. Wrocław 2000.

2. Formański J.: Psychologia. WL PZWL Warszawa 1998.

3. Hamer H.: Rozwój przez wprowadzenie zmian. CEM. Warszawa 1998.

4. Kirst A.: Jak przezwyciężyć stres. Świat Książki. Deltta . Warszawa 1998.

5. Siek S.: Rozwój potrzeb psychicznych, mechanizmów obronnych i obrazu siebie. KAW. Warszawa 1984.

6. Strelau J. (red) Psychologia podręcznik akademicki. Wyd. Psychologiczne. Gdańsk 2000

[6.15] Stosowanie ćwiczeń usprawniających narząd mowy (*)

Zaburzenia mowy utrudniają porozumiewanie się chorego z otoczeniem, są przyczyną napięcia emocjonalnego i czasami wielu innych zaburzeń psychosomatycznych. Stosowanie ćwiczeń usprawniających narząd mowy to jeden z istotnych elementów pielęgnowania chorego doświadczającego tego problemu.

Czynności:

Literatura:

1. Dach S. S.: Pielęgniarstwo geriatryczne. Wyd. Med. Urban & Partner. Wrocław 1998.

2. Klimkowski J. M., Herzyk A. (red): Neuropsychologia kliniczna. Wybrane zagadnienia. UMCS. Lublin 1994.

3. Kucha J.: Rehabilitacja PZWL. Warszawa 1989.

4. Rejzner C., Szczygielska - Majewska M.: Wybrane zagadnienia w rehabilitacji Podstawy Teoretyczne i praktyka pielegniarska. CMDNŚSM. Warszawa 1992.

5. Ritinger - Grzesiułowa M.: Neurologia i pielegniarstwo neurologiczne PZWL. Warszawa 1988.

6. Ugniewska C,: Pielęgniarstwo neurologiczne i psychiatryczne. Wyd. Lek. PZWL Warszawa 1998.

7. Witkowski T.: Rozumieć problemy osób niepełnosprawnych MDBO. Warszawa 1993.

8. Zielińska - Charszewska S.: Rehabilitacja neurologiczna chorych w domu. PZWL. Warszawa 1986.

[6.16] Zapobieganie przemocy i skutkom ewentualnych zachowań agresywnych pacjenta. (*)

W przebiegu różnych schorzeń mogą występować zachowania gwałtowne i agresywne pacjenta skierowane przeciwko sobie, innym osobom z otoczenia. Pielęgniarka powinna umieć przygotować otoczenie terapeutyczne dla takiego chorego w środowisku jego zamieszkania.

Czynności:

Literatura:

1. Grochowska D., Błaszkowska L.: Program edukacyjny dla pielęgniarek w zakresie stosowania przymusu bezpośredniego. CEM. Warszawa 1997.

2. Payne D.B.: Pielęgniarstwo w psychiatrii PZWL Warszawa 1982

3. UgniewskaC: Pielęgniarstwo psychiatryczne i neurologiczne - podręcznik dla szkół medycznych, WL.PZWL Warszawa 1996

4. WciórkaJ: Psychiatria praktyczna dla lekarza rodzinnego Inst. Psychiatrii i Neurologii. Warszawa 1992

[6.17] Terapia Rodzinna (*)

Terapia rodzinna zgodnie z jej najnowszym etapem rozwoju powinna być zorientowana systemowo a więc uwzględniać rodzinę jako podsystem większego systemu, jakim jest rodzina pochodzenia matki i ojca. To współczesne podejście do terapii rodziny wymaga realizacji przez pielęgniarkę wielokierunkowych działań.

Czynności:

Literatura:

1. Barbara B.; Ostoja - Zawadzka K.: Możesz pomóc. PZWL. Warszawa 1992.

2. Formański J.: Psychologia. WZPZWL. Warszawa 1998.

3. Grzesiuk L.: Psychologia. w: Strelau J.: Psychologia - podręcznik akademicki. Wyd. Psychologiczne. Gdańsk 2000.

4. Hamer H.: Rozwój przez wprowadzenie zmian. CEM. Warszawa 1998.

5. Martin E., Seligmon P.: Optymizmu można się nauczyć. Media Rodzina of Poznań. Poznań 1995.

6. Niekrasow W.: Zawsze w dobrym nastroju - Metody psychoteraii. PZWL. Warszawa 1989.

7. Pużyński S.: Leksykon Psychiatrii. PZWL. Warszawa 1993.

8. Siek S.: Rozwój potrzeb psychicznych, mechanizmów obronnych i obrazu siebie. KAW. Warszawa 1984.

9. Strelau J. (red): Psychologia. Wyd. Psychologiczne Gdańsk 2000.